//////

Krajoznawstwo i turystyka w szkole

KATALOGI ZABYTKÓW

Istnieją poza tym katalogi zabytków, wykaz chronionych obiektów przyrodniczych itp. – ‘jp .Inwentaryzacja krajoznawcza dokonywana przez klub powinna przedstawiać młodzieży kartograficzny < obraz stanu posiadania. Stopniowe nanoszenie miejsc i obiektów, na szczegółową mapę województwa, wraz ż jednoczesnym zakładaniem kartotek zawierających szczegółowe opisy, pozwoli na wgłębne i obrazowe opracowa­nie omawianego zagadnienia. W regionach nie. posiadających tego rodzaju spisów inwentaryzacyjnych, praće tego typu zapoczątkować mogą opracowanie inwentaryza­cji obiektów krajoznawczych miasta 1 województwa. Inwentaryzacja krajoznawcza może przyjąć trzy odrębne formy: kompleksową, rejestrowaną lub specjalistyczną!

DLA POTRZEB KLUBU

Dla potrzeb klubu najlepsza jest metoda kompleksowa, w której oprócz systematycznych opisów obiektów krajoznawczych sporządza się zbiorcze opracowania kartograficzne. Opisy uzupełnić należy fotografiami, rysunkami lub planami. W części końcowej inwentaryzacja kompleksowa wymaga dokonywania systematycznego opisu miejsco­wości lub regionu. Tego rodzaju syntezę sporządza się na samym końcu kilkuletnich prac; przy czym monografia tego typu, aby mogła być wartościowa, wymaga znaczne­go udziału i pomocy ze strony bardziej doświadczonych krajoznawców, nauczycieli lub pracowników nauki. Szkolne koła krajoznawczo-turystyczne mogą pokusić się rów­nież o opracowanie inwentaryzacji specjalistycznych, dotyczących jednego zagadnie­nia, np. zarejestrowanie i opisanie tablic pamiątkowych dotyczących jednego okresu historycznego lub zinwentaryzowanie pomników przyrody nieożywionej.

INWENTARYZACJA KRAJOZNAWCZA

Przykładem inwentaryzacji krajoznawczej rejestrowanej może być „inwentaryza­cja krajoznawcza-województwa warszawskiego”, zawierająca wykaz miejsćowości. w których znajdują się’ obiekty krajoznawcze. Jak dokonuje się inwentaryzacji krajo­znawczej? Dane szczegółowe zawarte są w broszurze Komisji Krajoznawczej Zarządu  Głównego PTTK, zatytułowanej Kwestionariusz inwentaryzacji krajoznawczej (Warszawa 1967).Metody przeprowadzania inwentaryzacji wyjaśnione zostaną w niniejszym opra­cowaniu ńa podstawie pracy j. Żmudzińskiego, zatytułowanej Cele, formy i metody inwentaryzacji krajoznawczej. Autor tego pożytecznego dla krajoznawstwa artykułu wyjaśnia, że inwentaryzację poprzedzić winno zebranie wszelkich dostępnych materiałów źródłowych dotyczących in wentaryzowanego terenu. Rozpocząć należy od przestudiowania urzędowych ‚wyka­zów będących w dyspozycji wojewódzkiego konserwatora zabytków i przyrody.

OBIEKTY KRAJOZNAWCZE

Studiowanie literatury fachowej oraz „wykazów” opracowanych przez organiza­cje, instytucje i urzędy zajmujące się zagadnieniami nas interesującymi pozwolą na ułożenie planu badań terenowych. Systematyczne prowadzenie badań przez mlodziez oraz wywiadów z miejscową’ ludnością pozwoli na aktualizowanie materiałów fakto­graficznych, dotyczących obiektów krajoznawczych badanego regionu, celem ratowa­nia ich przed zniszczeniem. Obiekty krajoznawcze wszelkiego typu podlegają procesowi starzenia się, zmienia­ją swoje formy zewnętrzne. Spostrzeżenie faktu tych zmian i prześledzenie ich tempa pozwoli krajoznawcom (uczniom zrzeszonym.w SKKT) na zorganizowanie akcji zapo­biegającej lub wykonanie odpowiedniej, nieodpowiedniej dokumentacji – (rysunek, plan, zdjęcie, film), utrwalającej fragmenty lub całe obiekty w pamięci potomnych.

BADANIA TERENU

Jeszcze raz preypomnieć należy, że badania krajoznawcze terenu dokonywane przez młodych krajoznawców nie mają za zadanie dublowania prac prowadzonych przez instytucje naukowe, dlatego też w kartotece krajoznawczej. SKKT powinny zna­leźć się w pierwszym etapie badań dane dotyczące obiektów krajoznawczych, znajdują­cych się w najbliższym.regionie, zbieranie najprostszą metodą rejestracji. Kartoteka taka* gdy obejmuje swoim zasięgiem większy, obszar, administracyjny, np.,wojewódz­two, może być pomocna w planowaniu i przeprowadzaniu programowych wycieczek szkolnych, których realizacja wciąż nie nadąża za wskazaniami programowymi władz oświatowych. Jeżeli zauważyć, że głównym powodem tego zaniedbania jest daleki dojazd do miejsc krajoznawczych, to być może po skomletowaniu kartoteki zabytków krajoznawczych,okaże się, że odległości te są minimalne, ponieważ wiele obiektów dotychczas nie było znanych.